30. dinlər olmasa dünya necə olardı sualının cavabı yoxdur bəlkə də, çünki dinlər olubsa, deməli olmalıymış, insanlığın inkişafında bəlkə də düşündüyümüzdən böyük bir yeri olub. din bir fəlsəfədir, yaşam fəlsəfəsi, insan hər zaman ehtiyac duyur. ama din insanın həyatını asanlaşdırmaq üçün var, insanın yaratdığı hər şey həyatını rahatlaşdırmaq üçündür əslində. islamla xristianlıq arasındakı əsas fərq budur. böyük günahları daha çox ciddiyə alır islam. bu da insan həyatını mətinləşdirdiyi üçün *cognotive dissonance* nəticəsində stresə səbəb olur. xristianlıq sizdən tanrını tanımağı və onu sevməyi istəyir, islam isə sizi həyatınıza tamamilə qarışır. sex olmaz, içki olmaz və.s
denyada söz sahibi olan bir islam ölkəsi düşünün? ən böyük hörmət sahibi islam ölkəsi hansıdır? türkiyə gəlir ağıla? hansı ki illərcə amerika oyuncaöı olmuş və hal hazırda bir bataqlıq içində, səbəbi də dindir. və hələ bu amerikanın mülayimləşdirə bildiyi formasıdır türkiyənin. qısaca yoxdur söz sahibi olan böyük islam ölkəsi, hamısı bərbad vəziyyətdədir. səbəbi dinin cəmiyyətdəki və dövlətdəki çox böyük roludur, islam ölkələri hələ də sekulyarlaşa bilmirlər. bunu onlara başa da sala bilmirsən. tanıdığım bir çox müsəlman dost tanış hələ də həyatlarında dinə böyük ölçüdə yer verir. böyük ölçüdə yer vermək necə olur? məsələn adam zina edir, dinə əhəmiyyət vermir kimi görünür, ama içində böyük bir gərginlik yaşayır, günah etdiyi üçün. həyatını çətinləşdirir.

gələcəyin dinlərinin blə olmayacağını düşünürəm. gələcəkdə dinin olmayacağını düşünmürəm, olacaq, ama şəkil dəyişmiş formada. çox tanrılığa belə geri dönülə bilinər. yox dönülməz bəlkə də.